reflecties op literatuur
reflecties op literatuur
Li Qingzhao was dichteres in een tijd dat dit voor vrouwen niet evident was, de Song-dynastie. Ze verloor haar echtgenoot Zhao Mingcheng in 1129 (aan ziekte tijdens een officiële reis), haar uitgebreide kunstcollectie, haar huis en haar sociale positie na de invasie van en verovering door de Jurchen op haar van cultuur doordrongen wereld. Haar latere gedichten zijn hierdoor doordrongen van existentiële eenzaamheid, nostalgie en reflectie.
Veel werk ging verloren door de chaos van de Jurchen-invasie (1127) en de daaropvolgende oorlogen. De vraagcblijft onbeantwoord of het gedicht van voor of na de dood van haar man is. In de derde nabeschouwing gaan er dieper op inw of het als een rouwbericht kan beschouwd worden.
Het gedicht: 一剪梅 (Yī Jiǎn Méi)
De titel betekent letterlijk “een afgeknipte twijg pruimenbloesem”. Het werd gemaakt op basis van een bestaande melodie (cipai) In de ci-traditie van de Song-dynastie schreven dichters nieuwe woorden op bestaande melodieën.
Middelmandarijnse tekst van het gedicht dat gezongen voorgedragen werd:
紅藕香殘玉簟秋，
輕解羅裳，
獨上蓮舟。
雲中誰寄錦書來，
雁字回時，
月滿西樓。
花自漂零水自流，
一種相思，
兩處閒愁。
此情無計可消除，
才下眉頭，
卻上心頭。
Poging tot vertaling:
Rode lotusgeur verwelkt,
het werd herfst op het bed van jade,
Zorgvuldig tilt ze haar zijden japon op,
Alleen stapt zij op de lotusboot.
Wie zal haar een brokaten brief door de wolken sturen?
Wanneer de ganzen terugkeren in formatie,
Vult de maan de westelijke kamer.
Bloemen drijven vanzelf weg, water stroomt van nature,
Eén soort verlangen,
Op twee plaatsen ledig leed.
Dit gevoel laat zich door niets uitwissen,
Nauwelijks daalt het van de wenkbrauwen,
Of het klimt al naar het hart.
Pruimenbloesem als metafoor voor organische verbondenheid?
Een stek die elders wortelt en bloeit, staat dit symbool voor twee die ooit één waren, fysiek, en/of biologisch?
(Hoe de tekens zelf zijn opgebouwd — radicalen, beeldlogica)
Bij de titel
剪
Samenstelling:
刀 (mes) → snijden, beslissen
bovencomponent (㑒) → samenbrengen / ordenen
剪 is geen willekeurig knippen, maar een gerichte, beheerste scheiding.
Niet breken, maar afmeten.
Dit versterkt de lezing: de scheiding is bewust, niet destructief.
梅
Samenstelling:
木 (boom)
每 (elk / telkens opnieuw)
De pruimenbloesem is letterlijk: "wat telkens opnieuw aan de boom verschijnt".
Bloei ondanks omstandigheden, niet dankzij.
Dat ondersteunt de idee van volhardende verbondenheid.
Bij de eerste strofe
藕
Samenstelling:
艹 (plant / groei)
偶 (paar, dubbel, samen)
Lotuswortel = plant die per definitie relationeel is.
Het teken zelf draagt dualiteit in zich.
Dit bevestigt de interpretatie van 藕 als verbondenheid die niet verdwijnt bij scheiding.
簟
Samenstelling:
竹 (bamboe)
覃 (uitspreiden, bedekken)
簟 is geen "meubel", maar een uitgespreide laag tussen lichaam en grond.
Het lichaam is aanwezig, maar onbeschermd.
Dit verdiept het gevoel van kwetsbare intimiteit.
秋
Samenstelling (klassiek):
禾 (graan)
火 (vuur)
Herfst = oogst + verbranding.
Niet dood, maar omzetting.
Bij de tweede strofe
寄
Samenstelling:
宀 (dak)
奇 (iets uitzonderlijks / vreemd)
寄 betekent: iets onder een vreemd dak toevertrouwen.
Een brief die zijn bestemming niet beheerst.
Dat versterkt de lezing van hoop zonder controle.
雁
Samenstelling:
隹 (vogel)
厂 (klif / rand)
De gans is een vogel tussen hemel en aarde, altijd onderweg.
Geen vaste verblijfplaats → perfecte drager van onzekere communicatie.
樓
Samenstelling:
木 (hout, gebouw)
婁 (meervoud, opeenstapeling)
樓 is een gelaagd gebouw, geen kamer op ooghoogte.
De maan vult niet "een kamer", maar een hoog, open punt.
Dat benadrukt afstand en zichtbaarheid.
Bij de derde strofe
漂
Samenstelling:
氵 (water)
票 (licht, los, zonder gewicht)
漂 = drijven zonder verankering.
Niet vallen, niet zinken.
Precies "geen richting, geen schuld".
相
Samenstelling:
目 (oog)
木 (boom)
Oorspronkelijk: naar elkaar kijken.
相思 = verlangen dat wederkerig verondersteld wordt, ook zonder bevestiging.
Dit ondersteunt de afwijzing van eenzijdigheid.
閒
Samenstelling:
門 (poort)
月 (maan)
閒 is letterlijk: maanlicht dat door een poort valt.
Geen luid verdriet, maar stil verdriet dat binnensluipt.
Dit teken is bijzonder sterk in relatie tot 月滿西樓:
maan buiten / maan binnen
→ dezelfde maan, andere positie.
Bij de slotstrofe
消
Samenstelling:
氵 (water)
肖 (verdwijnen, dun worden)
消 is geen vernietigen, maar langzaam oplossen.
Dat het gevoel niet kan worden 消除 betekent: het lost niet op, zelfs niet langzaam.
眉
Pictografisch: haarlijn boven het oog
Plaats van zichtbare emotie.
心
Pictografisch: hart met aders / beweging
Plaats van dragende continuïteit.
De beweging 下 / 上 is niet emotioneel, maar ruimtelijk en structureel.
Op het niveau van de tekens, de "radicalen"w zelf lijkt het gedicht te willen zeggen dat niets voorgoed verdwijnt,, maar louter transformeert: wat zich losmaakt, verplaatst zich; wat niet meer zichtbaar is, wordt dragend; en wat gescheiden lijkt, blijft structureel verbonden. Of,wat leest u erin?