reflecties op literatuur
reflecties op literatuur
9 februari 2026, 19u30
Jos Smolderenstraat 65
2000 Antwerpen
Li Qingzhao (1084 - ca. 1155)
Li Qingzhao geldt als de grootste dichteres van de Song-dynastie. Ze verloor haar echtgenoot Zhao Mingcheng in 1129 (aan ziekte tijdens een officiële reis), haar uitgebreide kunstcollectie, haar huis en haar sociale positie. Haar latere gedichten zijn doordrongen van existentiële eenzaamheid, nostalgie en filosofische reflectie op verlies.
Veel werk ging verloren door de chaos van de Jurchen-invasie (1127) en de daaropvolgende oorlogen.
Het gedicht: 一剪梅 (Yī Jiǎn Méi)
De titel betekent letterlijk “een afgeknipte tak pruimenbloesem” en verwijst naar de melodie (cipai) waarop het gedicht gezongen werd. In de ci-traditie van de Song-dynastie schreven dichters nieuwe woorden op bestaande melodieën.
Chinese tekst:
紅藕香殘玉簟秋，
輕解羅裳，
獨上蓮舟。
雲中誰寄錦書來，
雁字回時，
月滿西樓。
花自漂零水自流，
一種相思，
兩處閒愁。
此情無計可消除，
才下眉頭，
卻上心頭。
Poging tot vertaling:
Rode lotusgeur verwelkt, herfst op het jade mat,
Licht tilt zijden kleren op,
Alleen stapt zij op de lotusboot.
Wie zendt een brokaten brief door de wolken?
Wanneer de ganzen terugkeren in formatie,
Vult de maan de westelijke kamer.
Bloemen drijven vanzelf weg, water stroomt vanzelf,
Eén soort verlangen,
Twee plaatsen van stille zorg.
Dit gevoel laat zich door niets uitwissen,
Nauwelijks daalt het van de wenkbrauwen,
Of het klimt al naar het hart.
Eerste lezing: De pruimenbloesem als metafoor voor organische verbondenheid
Een creatieve interpretatie verbindt de titel (“een afgeknipte tak pruimenbloesem”) met de kern van het gedicht. Een stek die elders wortelt en bloeit: twee wezens die uit dezelfde bron ontstaan, fysiek gescheiden, maar biologisch en spiritueel nog steeds verbonden.
Aanvullende tekenanalyse
(Hoe de tekens zelf zijn opgebouwd — radicalen, beeldlogica)
Bij de titel
剪
Samenstelling:
刀 (mes) → snijden, beslissen
bovencomponent (㑒) → samenbrengen / ordenen
剪 is geen willekeurig knippen, maar een gerichte, beheerste scheiding.
Niet breken, maar afmeten.
Dit versterkt de lezing: de scheiding is bewust, niet destructief.
梅
Samenstelling:
木 (boom)
每 (elk / telkens opnieuw)
De pruimenbloesem is letterlijk: "wat telkens opnieuw aan de boom verschijnt".
Bloei ondanks omstandigheden, niet dankzij.
Dat ondersteunt de idee van volhardende verbondenheid.
Bij de eerste strofe
藕
Samenstelling:
艹 (plant / groei)
偶 (paar, dubbel, samen)
Lotuswortel = plant die per definitie relationeel is.
Het teken zelf draagt dualiteit in zich.
Dit bevestigt de interpretatie van 藕 als verbondenheid die niet verdwijnt bij scheiding.
簟
Samenstelling:
竹 (bamboe)
覃 (uitspreiden, bedekken)
簟 is geen "meubel", maar een uitgespreide laag tussen lichaam en grond.
Het lichaam is aanwezig, maar onbeschermd.
Dit verdiept het gevoel van kwetsbare intimiteit.
秋
Samenstelling (klassiek):
禾 (graan)
火 (vuur)
Herfst = oogst + verbranding.
Niet dood, maar omzetting.
Dit sluit naadloos aan bij "afname zonder tragedie".
Bij de tweede strofe
寄
Samenstelling:
宀 (dak)
奇 (iets uitzonderlijks / vreemd)
寄 betekent: iets onder een vreemd dak toevertrouwen.
Een brief die zijn bestemming niet beheerst.
Dat versterkt de lezing van hoop zonder controle.
雁
Samenstelling:
隹 (vogel)
厂 (klif / rand)
De gans is een vogel tussen hemel en aarde, altijd onderweg.
Geen vaste verblijfplaats → perfecte drager van onzekere communicatie.
樓
Samenstelling:
木 (hout, gebouw)
婁 (meervoud, opeenstapeling)
樓 is een gelaagd gebouw, geen kamer op ooghoogte.
De maan vult niet "een kamer", maar een hoog, open punt.
Dat benadrukt afstand en zichtbaarheid.
Bij de derde strofe
漂
Samenstelling:
氵 (water)
票 (licht, los, zonder gewicht)
漂 = drijven zonder verankering.
Niet vallen, niet zinken.
Precies "geen richting, geen schuld".
相
Samenstelling:
目 (oog)
木 (boom)
Oorspronkelijk: naar elkaar kijken.
相思 = verlangen dat wederkerig verondersteld wordt, ook zonder bevestiging.
Dit ondersteunt de afwijzing van eenzijdigheid.
閒
Samenstelling:
門 (poort)
月 (maan)
閒 is letterlijk: maanlicht dat door een poort valt.
Geen luid verdriet, maar stil verdriet dat binnensluipt.
Dit teken is bijzonder sterk in relatie tot 月滿西樓:
maan buiten / maan binnen
→ dezelfde maan, andere positie.
Bij de slotstrofe
消
Samenstelling:
氵 (water)
肖 (verdwijnen, dun worden)
消 is geen vernietigen, maar langzaam oplossen.
Dat het gevoel niet kan worden 消除 betekent: het lost niet op, zelfs niet langzaam.
眉
Pictografisch: haarlijn boven het oog
Plaats van zichtbare emotie.
心
Pictografisch: hart met aders / beweging
Plaats van dragende continuïteit.
De beweging 下 / 上 is niet emotioneel, maar ruimtelijk en structureel.
Op het niveau van de tekens zelf toont het gedicht dat niets verdwijnt:
wat zich losmaakt, verplaatst zich;
wat niet meer zichtbaar is, wordt dragend;
en wat gescheiden lijkt, blijft structureel verbonden.